De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg

Door Mr. drs. S. (Shirin) Slabbers, senior jurist en consultant Gezondheidsrecht DAS

De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, Deel 2: Beslissing verplichte
zorg en rol van familie

De Wet Bopz wordt over enige tijd vervangen door de Wet verplichte geestelijke
gezondheidszorg. Het wetsvoorstel is op 14 februari 2017 aangenomen door de Tweede
Kamer. Een belangrijk verschil met de Wet BOPZ is dat de zogenaamde verplichte zorg
straks ook buiten een instelling opgelegd kan worden.
Verplichte zorg is zorg die ondanks verzet van de betrokkene en/of diens vertegenwoordiger
kan (en alleen mag) worden verleend op grond van een (machtiging tot voortzetting van de)
crisismaatregel, een zorgmachtiging, een beslissing tot tijdelijke vrijheidsontneming
voorafgaand aan een crisismaatregel of een beslissing tot tijdelijke verplichte zorg in een
noodsituatie.

Een crisismaatregel
Alleen de burgemeester van de gemeente waar een persoon zich bevindt, mag een
*crisismaatregel nemen.  Dat mag als er onmiddellijk dreigend ernstig nadeel is. Onder
‘ernstig nadeel’ wordt verstaan: “het bestaan van of het aanzienlijk risico op:

a.
levensgevaar, ernstig lichamelijk letsel, ernstige psychische, materiële, immateriële of
financiële schade, ernstige verwaarlozing of maatschappelijke teloorgang, ernstig verstoorde
ontwikkeling voor of van betrokkene of een ander,

b. bedreiging van de veiligheid van
betrokkene al dan niet doordat hij onder invloed van een ander raakt,

c. de situatie dat
betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproep of

d. de situatie dat de
algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is.”

Ook moet een vermoeden bestaan dat het gedrag als gevolg van een psychische stoornis dit
dreigend ernstig nadeel veroorzaakt. Verwacht wordt dat met de crisismaatregel het ernstig
nadeel kan worden weggenomen. De crisissituatie moet wel zo ernstig zijn dat de procedure
voor een zorgmachtiging niet kan worden afgewacht. Er moet vanzelfsprekend ook verzet
tegen de zorg zijn door de betrokkene en/of diens vertegenwoordiger. Naasten van de
betrokkene hebben geen formele rol bij de totstandkoming van de crisismaatregel.
De volgende naasten ontvangen wel een kopie van een beslissing van de rechter op een
verzoek tot een machtiging tot voorzetting van de crisismaatregel: de vertegenwoordiger, de
ouders van een minderjarige betrokkene, de echtgenoot, geregistreerde partner, degene met
wie een samenlevingscontract is gesloten, levensgezel of degene die betrokkene verzorgt.

Een zorgmachtiging
Iedereen kan een melding doen bij het college van burgemeester en wethouders over een
persoon die in die gemeente verblijft, als degene van mening is dat er aanleiding is voor
verplichte zorg. Het college doet een aanvraag bij de Officier van Justitie, die vervolgens een
verzoekschrift bij de rechtbank indient. Het is een rechter die uiteindelijk beslist.
Voordat de OvJ een verzoekschrift indient, wijst hij een geneesheer-directeur van een
zorgorganisatie aan die onderzoek moet doen. In deze fase kan een verzoekschrift worden
vermeden als de betrokkene of diens vertegenwoordiger te kennen geeft met familie of
naasten zelf een plan van aanpak te willen opstellen om verplichte zorg te voorkomen. Als dit
niet voldoende wordt gevonden, dan kan de betrokkene samen met de familie een zorgkaart
opstellen. In een zorgkaart worden de voorkeuren van de betrokkene voor zorg vastgelegd.
Daar moet zo veel als mogelijk is rekening mee worden gehouden.
Vervolgens wordt een zorgplan opgesteld. Dit gebeurt door een zogenaamde
zorgverantwoordelijke. Er is in het parlement veel discussie geweest over welke
zorgverleners ‘zorgverantwoordelijke’ mogen zijn. Uiteindelijk is besloten dat dat in ieder
geval BIG-geregistreerden moeten zijn. Mogelijk wordt de kring later nog verder beperkt.
De zorgverantwoordelijke is verplicht voor aan het vaststellen van het zorgplan te overleggen
met de voor de continuïteit van zorg relevante familie en naasten en bij de betrokkene
betrokken zorgverleners. Het zorgplan wordt via de geneesheer-directeur aan de OvJ
gezonden die vervolgens beslist of er daadwerkelijk een verzoekschrift wordt ingediend. De
rechter beslist uiteindelijk op het verzoek. Dezelfde familieleden als bij de crisismaatregel
ontvangen een kopie van het besluit.

Beëindiging verplichte zorg
In het besluit tot verplichte zorg wordt de termijn aangegeven. Als de geneesheer-directeur
besluit om de verplichte zorg eerder te beëindigen, dan kan hij daaraan voorwaarden aan
verbinden. Zo’n voorwaarde kan inhouden dat de betrokkene zich onder toezicht stelt van
een zorgverlener hem hulp en steun verleent bij het naleven van de voorwaarden en
beperkingen. Die deze zorgverlener is, is niet wettelijk omschreven en dus niet beperkt.

Een crisismaatregel is een door de burgemeester opgelegde maatregel om verplichte zorg te
verlenen. Zie voor het begrip verplichte zorg deel 1 van deze kroniek.

By | 2017-10-19T12:10:21+00:00 19 oktober 2017|

About the Author:

Ik wil me graag even voorstellen. Mijn naam is Karin van Gaal. Er zijn heel mijn leven al mensen om me heen geweest die mij hun problemen toe vertrouwden. Vaak ben ik een luisterend oor geweest en heb ik kunnen helpen. Dit heb ik gedaan vanuit mijn intuïtie (ik zie intuïtie als een vorm spiritualiteit en ik voel me verbonden met de mensen om me heen). Daar ligt mijn kracht en ik vind het fijn om mensen te kunnen helpen vanuit een psychosociale achtergrond, met mijn eigen gevoel als leidraad. Inmiddels ben ik al geruime tijd werkzaam als psychosociaal - systemisch therapeut. Ik werk alleen op vrijwillige basis, mits mijn gezondheid het toelaat. De opbrengsten van mijn werkzaamheden komen geheel ten gunste van de stichting. Mijn specialiteiten zijn: individuele psycho(sociale)therapie, relatietherapie, gezinstherapie en traumaverwerking. Hobby’s en interesses: Ik onderhoud een aantal internetsites | Ontwerpen van sites | Bloggen | Social media zakelijk en privé | Lezen van vakliteratuur en vakbladen | De natuur in met onze hond.